Over het begrip diversiteit

Het is voor mij van jongs af aan altijd interessant gebleven om mij te laten informeren door zovele verschillende media die ooit in mijn situatie niet erg vanzelfsprekend waren. Was het in mijn schooltijd de eenzijdigheid van de toenmalige distributieradio in mijn ouderlijk huis met een enkele popzender en de covers van de muzieknummers die ik op deze zender hoorde door de bands bij het uitgaan in het weekend naar de Eurobeurs in Apeldoorn. Hoe rijk is het medialandschap wat betreft het muziekgebeuren heden ten dage! Onder andere met YouTube op internet word ik iedere keer weer opnieuw verrast. Mijn speellijsten evolueren er voortdurend op grond van mijn voorkeuren. Was het een tijdje geleden mijn interesse voor de meer spirituele muziek zoals mantra’s met o.a. Ajeet Kaur en de GuruGanesha Band, daarna voor het lokale (Groningse) muziekgebeuren met nummers van Marlene Bakker, Ede Staal en Margarethe Kleine, de laatste maanden wordt ik aangenaam verrast door onder andere de Snake Oil Willie Band, Little Sis Nora, John Illsey, Made in KZ en Otava Yo. Uiteraard blijf ik ook luisteren naar al de nummers uit mijn vorige speellijsten die mij in het bijzonder bevallen. Hoe divers wil je het hebben? En dan heb ik hier nog lang niet alles genoemd. Ja, het thema diversiteit is nadrukkelijk aanwezig in mijn keuzes. Dit is zeker niet verwonderlijk, immers in een globaliserende wereld is dit thema aan de orde van de dag. Hoe gaan we om met verschillen, contrasten en zo meer. Dat is de grote vraag.     

 Wolken.

Recent nam ik met een aantal werken deel aan een tentoonstelling van de stichting Scarabee in de Hes in Oosterbeek die getiteld was: "Wolkenliefde". Mijn inbreng betrof werken die ik ooit maakte door lange stroken papier te beschilderen en daarbij de verschillende landschapskenmerken als een soort van algoritmen toe te passen. Na inkadering van delen uit deze geverfde stroken ontstonden wonderwel beelden die in de ogen van kijkers als "echte" landschapsbeelden ervaren werden. Ja, een afbeelding, hoe gedetailleerd ook, is enkel een illusie, een suggestie. In ons digitale tijdperk is het zaak om ten alle tijde beelden kritisch te bezien. Met name het fenomeen A.I. (kunstmatige intelligentie) gaat hierin een grote rol spelen. Ik bracht op de hiervoor genoemde tentoonstelling ook een aantal werken in van een mediaspecialist die naast zijn professionele werk volop experimenteert met A.I. door enkel termen in te voeren in een A.I. programma en er vervolgens beelden uit te halen. Het is en blijft zaak deze beelden kritisch te bezien omdat zij gegenereerd zijn op grond van databases die sterk ter discussie staan.     

 A.I.

Een met A.I. gegenereerd beeld (Ferenc Jansen)

Wat is waar en wat is onwaar? Ontwikkelingen binnen het fenomeen A.I. (Kunstmatige Intelligentie) in de mediawereld zijn aan de orde van de dag. Het TV- programma Tegenlicht van de VPRO bestede er recent meerdere uitzendingen aan. Met name de databases waarop A.I. haar teksten en beelden baseert lijken onvolkomen, vooringenomen en in nog zoveel meer andere aspecten te falen. Ja, zelfs grote schade te berokkenen wat betreft werkgelegenheid, cybercriminaliteit enz. De ontwikkeling van A.I. gaat echter gewoon door en zal onontkoombaar alle bereiken van ons leven gaan beïnvloeden. Het is zaak dat ook de kunstwereld, ondanks haar scherpe kritieken, zich met dit nieuwe fenomeen zal moeten gaan verhouden. Zij zal allereerst haar positie om enkel vanaf de zijlijn met kritiek te reageren moeten inruilen voor een positie om daadwerkelijk te participeren binnen de wereld van A.I. om niet alleen haar ontwikkeling te volgen en zo nodig bij te sturen, maar ook om de ongekende mogelijkheden van A.I. te verkennen. 

In de handel zijn inmiddels al A.I. programma’s beschikbaar waarmee volop geëxperimenteerd kan worden.

De Vuilverbrander

 

In mijn opslag vond ik een klein werkje terug dat voor mij van een bijzondere betekenis is. Het meet slechts 9 bij 6 cm. Het werkje is, samen met zo'n honderd andere landschappen, ontstaan na inkadering van geverfde papierstroken waarin landschapskenmerken als een soort van logaritmen verwerkt waren. Het laat een beeld zien dat een landschap suggereert. Ik zie aan de horizon ook een schoorsteen die flink rookt. Dit gesuggereerde beeld is niet enkel een illusie, het bestaat echt! Ten zuidoosten van Arnhem langs de uiterwaarden van de IJssel en naast de snelweg A 12 is de vuilverbrander gelegen. Het is een iconisch complex dat niet alleen vanuit vele richtingen bezien de horizon domineert, het vormt in haar functie tevens een groot contrast met het direct aangelegen bedrijventerrein, waar goederen geproduceerd en verkocht worden en de snelweg waar goederen van producent naar consument vervoerd worden. Uiteindelijk belanden de goederen na gebruik in de brander. Ja, het is gewoon de cyclus van het leven dat we hier zien.    

 Over diversiteit

Een wand in mijn werkruimte

 Ik heb een enkele wand van een werkruimte in mijn huis met een diversiteit aan portretten behangen om er een eigen persoonlijke sfeer te scheppen. Met name het contrast tussen de werken, wat betreft techniek, maat, visie etc., bevalt mij iedere keer weer. Deze werken vond ik grotendeels terug in mijn opslag. Het is een wonderlijke mix aan afbeeldingen die ik in de loop der jaren verzamelde. Ik laat er enkele zien. Zoals onder meer portrettekeningen die mijn vader ooit als autodidact maakte, werken die ik op veilingen kocht, persoonlijke studiewerken, aquarellen van mijn vrouw, werken die ik kreeg van enkele bevriende kunstenaars, (bewerkte) prints en nog zo veel meer. Ondanks de grote verscheidenheid tussen al deze werken, ervaar ik deze wand toch als een geheel, als een eenheid. Al deze werken hebben immers met elkaar gemeen dat, hoe verschillend ook, zij iets met mij te maken hebben. Ik kijk er graag naar. Het thema diversiteit is in het hierboven staande voorbeeld nadrukkelijk aan de orde. Dit geldt heden ten dage zeer zeker ook voor onze globaliserende wereld waarin de “westerse” kunst haar monopolypositie aan het verliezen is en de beeldende kunst verrijkt wordt door zovele interessante beeldende werken afkomstig van zovele plekken op onze aarde. Dan heb ik het nog niet eens over het fenomeen A.I. dat de aspecten beeld en tekst in onze kunst- en mediawereld sterk gaat beïnvloeden en diverteren, maar dan zonder enige terugkoppeling op haar echtheid en waarachtigheid.  

Hoe simpel kan het toch zijn. 

In het weekend van 10 en 11 december 2022 heb ik met een aantal werken deelgenomen aan een z.g. kersttentoonstelling, getiteld `Afgestoft en Splinternieuw`, die was georganiseerd door het kunstinitiatief Scarabee in haar ruimte in de Hes in Oosterbeek. Mijn ontmoetingen met de deelnemende kunstenaars, waarvan ik er vele kende, maar die ik soms al jaren niet meer gezien of gesproken had, waren allerhartelijkst, gelijk mijn ontmoetingen met de vele bezoekers. In de tentoonstelling waren, ongeacht de titel, ook vele recente werken te zien. Ja, natuurlijk ook de vele interessante werken die in ieder atelier van haast iedere kunstenaar, na een of enkele presentaties, noodgedwongen worden opgeslagen wanneer ze geen bestemming krijgen, om de simpele reden dat ze niet gezien en dus niet verkocht zijn. Als oud-docent in het kunstonderwijs en als organisator van tentoonstellingen heb ik in de loop der jaren zovele ateliers bezocht waarin de mooiste werken te vinden waren die wellicht nooit de aandacht krijgen die ze verdienen omdat ze nooit het daglicht zullen zien. Behalve enkele beeldende kunstenaars, die nadrukkelijk aan de weg timmeren, zijn er naast de beeldende kunstenaars die de prachtigste werken maken, doch zelden exposeren, nog zovele beeldende kunstenaars die evenzeer prachtige werken maken maar geen ambitie, noodzaak of een directe aanleiding hebben om binnen het commerciële of gesubsidieerde kunstcircuit een rol te spelen. Onder meer omdat zij vaak een inkomen genereren uit een betaalde baan met daarnaast genoeg ruimte om beeldend te kunnen werken.

We zouden het cultuurlandschap met zovele nieuwe, doch onbekende, beeldende werken blijvend kunnen verrijken door regelmatig een “strooptocht” langs de ateliers te houden om daarmee zovele verrassende en oorspronkelijke werken te scoren en deze met instemming van de makers vervolgens tentoon te stellen en ter verkoop aan te bieden. De opdracht daarbij is om de beeldende kunst dichter bij het publiek brengen. Het liefst op een toegankelijke plek in het centrum van een Gelderse stad, laten we Arnhem of b.v. Apeldoorn of Nijmegen noemen. Zo'n plek kan een vaste plek, maar ook een tijdelijke plek zijn in een van de vele leegstaande panden, om er een voortdurend wisselend aanbod van beeldende werken te tonen.

In beginsel, maar ook bij voorkeur om haar onafhankelijkheid te waarborgen, kan zo'n plek zelfvoorzienend worden opgezet. Uiteraard kunnen op verzoek andere partijen bijspringen om de kosten voor o.a. energie, publiciteit, verzekeringen en tentoonstellingsmaterialen te lenigen.

      

 

De Vaandeldrager

Wat een teleurstelling! Terwijl hedendaagse beeldende kunstenaars nauwelijks hun ateliers kunnen verwarmen door de toenemende energiekosten, ja zelfs in grote getale binnen een maand hun gehuurde atelier uitgezet kunnen worden zoals in de regio Arnhem het geval is, gaan we, nadat we daartoe door de Vriendenloterij zijn uitgenodigd, op bezoek in het Museum Arnhem waar de Vaandeldrager van Rembrandt op haar rondreis langs diverse musea is gearriveerd. Een schilderij dat de staat vele miljoenen kostte en door de "kunstelite" als een ontbrekende schakel in het oeuvre van de grote meester is betiteld. Persoonlijk vind ik het een lelijk schilderij, waarin ik weliswaar de werkwijze van Rembrandt herken, maar een weinig trotse, vadsige man afgebeeld zie, die een soort vaandel of vlag zou dragen. Welke relevantie heeft dit schilderij in haar betekenis heden ter dage? Ik schat dat deze nihil is. 

Omdat mijn vrouw het "evenement" graag wilde bezoeken en daartoe via internet de nodige reserveringen maakte, ben ik op een zondagmiddag met haar meegegaan naar het museum. Wat een teleurstelling! Haar reservering bleek niet geldig te zijn, ook het z.g. "tijdslot" klopte niet en nog zo veel meer. Hoe moeilijk kunnen we het de museumbezoeker toch maken? Wij hebben dat nog nooit meegemaakt terwijl wij al zo’n 50 jaar zovele musea bezoeken in binnen-en buitenland. Om de teleurstelling te verwerken hebben we maar de tentoonstelling bezocht in het niet voor ons afgesloten gedeelte van het museum. Het bleek een tentoonstelling te zijn, die we twee maanden geleden ook al eens bezocht hadden. Een tentoonstelling boordevol pamfletten over allerlei klimaat- en gender- issues. Met ook heel veel gekkigheid. Met mannen in rokjes en met borsten. Het overwegend grijze kunstpubliek leek echter ten volle van het tentoongestelde te genieten.  

Ik schreef er al eens eerder over. De beeldende kunst dient naar mijn mening vrij en onafhankelijk te zijn en staat inhoudelijk niet in dienst van overheden die specifieke maatschappelijke doelen nastreven. De realiteit is echter een geheel andere. Om subsidie te krijgen dienen kunstinstituten, zoals musea en galeries, zich wel degelijk te verhouden met de nieuwe regels die overheden hen opleggen en dienen deze zelfs te onderschrijven.

Deventer.

Ik was onlangs voor een moment in Diepenveen om afscheid te nemen van een familielid die na een ernstige ziekte was overleden. "Zijn tijd" was gekomen tot verdriet van al zijn geliefden. Daarna hadden we met de familie en de andere genodigden een uiterst genoeglijk samenzijn in een restaurant in de binnenstad van Deventer. Ik maakte het al zovele keren mee, het samenkomen met de kennissen, vrienden en familieleden van de overledene is ook een viering van het leven. Ja, het leven gaat gewoon door in het volle besef dat ook wijzelf sterfelijk zijn en de dood altijd te vroeg komt. 

Ondertussen gaat het leven ook gewoon door in Deventer, stad aan de IJssel. Ik heb er ooit vele jaren gewerkt. Het heeft een prachtige binnenstad. Er staan echter vele panden leeg, zoals mij bleek bij mijn recente bezoek. Een (tijdelijke) hoogwaardige invulling is hier geboden om de beleving van de binnenstad op peil te houden. Kunst is het leven zelf. De beeldende kunst dichter bij het publiek brengen is hier het motto. Met een z.g. pop-up galerie kunnen de beste werken van (lokale) beeldende kunstenaars aan het (winkelende) publiek met regelmaat getoond worden.               

Over herkenning, herinnering en fantasie.

 

4 ("vergeten") portretten.  

Wanneer je in je eigen opslag beeldende werken terugvindt die je ooit maakte, is het soms lastig sommige van deze werken nog volledig te begrijpen. Zo vond ik een aantal werken terug, onder meer tekeningen, schilderingen en (bewerkte) prints die vrouwelijke personen voorstelden. Het zijn nu mysterieuze portretten voor mij geworden, waarvan ik niet meer de aanleiding kan terugvinden en zo kan ontdekken waarom ik deze portretten ooit maakte. Temeer doordat zij ver afstaan van de beeldtaal die ik in mijn overige werken o.a. de experimentele beeldende installaties hanteerde. Uitgezonderd, een enkel portret van een wenende Maria die ik ooit maakte. Zij belichaamde een van mijn experimentele installaties, in dit geval de organische radio’s, die bij verrassing de mij toen onbekende zender Radio Maria ontvingen. Misschien moet je ook niet alles willen begrijpen, lijkt de boodschap te zijn. Als ik nu opnieuw naar deze portretten kijk hecht ik mij aan hun aanwezigheid zonder hen echt te kennen. Ik fantaseer hen daarom iedere keer weer opnieuw.         

 Wat betreft B53.

Sommigen vragen ons wel eens, bestaan jullie nog? Het antwoord is: ja zeker wel. Behoudens de initiatieven die we ook buiten een tijdelijke ruimte ontplooien, is de intentie is nog steeds sterk aanwezig om weer, net als voorheen, een nieuwe leegstaande ruimte in Arnhem e.o. te verwerven om er tentoonstellingen te maken waarin we beeldende werken van hedendaagse kunstenaars tonen. We doen daar nog steeds moeite voor, we blijven daarom ook met vele partijen in contact, maar het is ons echter nog niet gelukt om een geschikte plek te vinden. Het liefst willen we daarbij, zoals we dat eerder ook al deden, zonder een enkele overheidssubsidie werken om in alle vrijheid, zonder beperkende voorwaarden, het “beste” individuele werk, dat wordt gemaakt door zovele interessante beeldende kunstenaars, aan het publiek te tonen. De website van B53 (v.h. VM23), www.b53.nl, en de pagina op Facebook handhaven we voorlopig. Als je daar eens op terugkijkt zie je hoeveel mooie momenten er in de tijd zijn vergleden. Graag willen we er weer vele nieuwe momenten aan toevoegen, met nieuwe werken, verrassende evenementen, leerzame bijeenkomsten, interessante lezingen, etc.

We blijven openstaan voor suggesties. Je kunt mij mailen op: nicoschulte1949avereest@gmail.com .   

 Even een leerzaam kunstreisje gemaakt.

Op zaterdag j. l. ben ik met een vriend in zijn snelle Audi meegereisd, eerst naar Düsseldorf om er een prachtige overzichtstentoonstelling met vele, mij nog onbekende, werken van onze grote kunstenaar Mondriaan te zien en vervolgens zijn we naar Keulen gereden om de beurs Art Cologne te gaan bezoeken. Als curator van een nieuwe tentoonstelling die mijn vriend binnenkort presenteert in het Cobramuseum wilde hij daar o.a. met verschillende galeriehouders op de beurs spreken om een aantal werken te reserveren die hij graag in zijn tentoonstelling wilde tonen. Voor mij was al dit voorwerk, en vooral ook al de moeite die moet worden gedaan om de tentoonstelling  te maken die je voor ogen hebt, een eyeopener. ik ken mijn vriend al vele jaren sinds onze opleiding aan de kunstacademie in Arnhem en we hebben elkaar met regelmaat ontmoet in vele bezoeken over en weer en in vakanties. Hij heeft jarenlang als curator in het Stedelijk Museum Amsterdam gewerkt. Zelf heb ik vooral in het middelbaar onderwijs en in het kunstonderwijs (o.a. ArtEZ) gewerkt en was ik daarnaast als beeldend kunstenaar actief met experimentele installaties, zoals o.a. met organische radio's en tekenmachines. Ook organiseerde ik de afgelopen jaren meerdere tentoonstellingen in leegstaande panden. Hoewel ik vele beurzen in de loop der jaren heb bezocht, had ik als kunstenaar met niet-verkoopbaar werk en als niet-koper geen enkele behoefte aan een gesprek. Het was voor mij wel verrassend om de gesprekken te volgen die hij op de beurs in Keulen, Art Cologne geheten, voerde met de verschillende galeriehouders. Zonder enige uitzondering waren het bevlogen kunstliefhebbers. Maar uiteraard gaat het op een beurs vooral ook om het commerciële aspect. Wat mij in het bijzonder opviel op deze beurs was de afwezigheid van zovele jonge, veelbelovende talenten. Wellicht moeten we daarvoor toch naar Berlijn of elders. Het merendeel van de werken die op de beurs Art Cologne werden getoond hadden een signatuur van de grote, bekende meesters, zoals je deze in de kunstgeschiedenisboeken tegenkomt. Prijzen van 10.000- den, 100.000- den tot meer dan een miljoen euro waren geen uitzondering voor de vaak (niet)topwerken van deze kunstenaars. Hier is de markt nadrukkelijk aan zet. Immers, wat uniek is en een culturele (kunstzinnige) waarde heeft gekregen, onder meer door de kunstinstellingen zelf en ook door alle andere betrokkenen, zoals critici, schrijvers, etc., heeft daarmee onlosmakelijk ook een geldelijke waarde gekregen die blijkbaar zeer interessant is voor de beleggers. Kortom, het was een hele mooie dag met weer heel veel stof tot nadenken.           

Over vertrouwen gesproken.

Poes Tommy voelt zich relaxed in de wereld van art en electronics.

Terwijl ik een artikeltje wil schrijven voor mijn blog gaat een van mijn poezen, een nogal angstig beestje die snel en venijnig kan uithalen met haar pootje, tussen mij en de laptop op haar ruggetje liggen en gaat heerlijk slapen. Ik moet haar dan wel veel aaien op haar buikje. Zij is dan het liefste beestje dat ik ken. Hiermee kom ik ook op het onderwerp waarover ik wil schrijven. Dat gaat over vertrouwen. Hoewel ik in mijn persoonlijke situatie niet direct geraakt wordt door de crisis, stel ik mij wel vragen die mij aan het denken zetten over het mandaat en het draagvlak dat de overheid nog heeft bij zovele miljoenen Nederlanders die wel degelijk de pijn voelen van de huidige economische situatie. Biedt de overheid wat betreft corona, toeslagen, inflatie, zorg, wonen, energie, klimaat, pensioenen, cultuur, immigratie, armoedebeleid en zoveel meer, nog wel een houvast voor de burger? Als je de media volgt verandert het speelveld bij het oplossen van deze en andere maatschappelijke problemen door de overheid voortdurend. De regering maakt keuzes, die in de tweede kamer worden besproken, vervolgens in de media worden gepubliceerd en die direct daarna door vele partijen in den lande op hun onvolkomenheden en zelfs hun onhaalbaarheid worden becommentarieerd. Wat daarvan te denken? Is het overheidsbeleid zo ingewikkeld geworden dat de uitvoering daarvan door haar zelf gemaakte regels en modellen, zelfs met de beste software en de snelste systemen, niet meer te behappen is met alle  gevolgen voor een zorgvuldige uitvoering daarvan voor zowel de individuele burgers als de ondernemers, die daarvan de nadelige effecten ondervinden en niet meer weten waar zij aan toe zijn? Bovendien, is onze overheid nog wel leidend op het maatschappelijke speelveld doordat zij zich op dit speelveld voortdurend met zovele grote, mondiaal werkende, commerciële partijen dient te verhouden, die hun eigen commerciële belang vooropstellen en daarmee niet zozeer het algemeen belang dienen. Ja, onze politieke partijen hebben in onze democratie weliswaar door vrije verkiezingen hun stemmen behaald, maar vervolgens gingen enkele partijen, buiten mijn zicht om, er met de buit van door en gingen een samenwerking aan om een regering te vormen die nu het overheidsbeleid bepalen. Ja, dan komen er geheel andere onderwerpen aan de orde dan waarmee in verkiezingstijd door de huidige regeringspartijen nog goed gescoord werd. Helaas slaat ook de oppositie in de 2^de kamer, ondanks kritische en zinnige argumenten bij het beoordelen van het regeringsbeleid, geen enkele deuk in het pakje boter en staat zij feitelijk buiten spel. We zullen pas over een paar maandjes bij de komende statenverkiezingen zien of deze regering nog wel enig krediet bij de burger heeft. Mijn inschatting is dat de regeringspartijen, bij een voor hen uiterst negatieve uitslag, dat betekent dat zij ook een minderheid vormen in de 1ste kamer, deze gewoon zullen negeren om hun neo- liberale beleid voort te kunnen zetten.

Ten slotte, nog heel even kort, een toelichting op dit artikel. Ik ben net als de meeste Nederlanders geen politicus of ingewijde die van de hoed en de rand weet, laat staan ook geen wetenschapper die een onderzoek heeft gedaan. Ik ben gewoon een burger die zijn gedachten voor een moment laat gaan. Uiteraard heb ik vanuit mijn werk in het kunstonderwijs en mijn activiteiten als beeldend kunstenaar een zekere affiniteit met de kunstwereld en heb daar regelmatig, o.a. op mijn blog, over geschreven. Naar mijn gevoel dient de (beeldende) kunst zo vrij en onafhankelijk mogelijk te zijn. Met name heb ik in mijn artikelen kritiek geuit, daar waar de overheid, als een belangrijke subsidiegever binnen de kunsten, zich naar mijn mening teveel inhoudelijk bemoeide met het tentoonstellingsprogramma van musea, galeries, evenementen, etc., zowel wat betreft het thema als de keuze van de kunstenaars. Recent kreeg ik nog een bericht onder ogen waarin subsidie ontvangende kunstinstellingen een convenant ondertekend zouden hebben waarin zij vooral de items van deze tijd, ik noem gender, slavernij, klimaat, immigratie en nog zo veel meer, in hun tentoonstellingsconcepten moeten opnemen. Ik zag dit beleid al eerder in de Gelderse musea maar dat ook Singer Museum Laren al om is verbaast mij. Het voedt mijn wantrouwen.       

 

 Big Art

Wand met gevlochten materiaal en licht

Het tentoonstellingsinitiatief Big Art in de v. m. Bijlmer Bajes in Amsterdam, die ik op zondag 6 november 2022 bezocht, was een echte topper. Zelden heb ik zoveel publiek gezien dat op een tentoonstelling afkwam. Zij hebben in het volledig gestripte gebouw, gelijk mijn eigen ervaring, in een uiterst levendige sfeer genoten van de vele verrassende werken en installaties van zowel ontwerpers als beeldende kunstenaars. Het doet mij goed dat het accent van de curatoren lag op het visuele en het beeldende. Kom daar maar eens om in de wereld van de gesubsidieerde en geïnstitutionaliseerde kunst, die mij nadrukkelijk moeten leren om een bewuste burger te worden, maar die het beeldend zozeer laten afweten. De kunst zou in deze verwarrende tijden toch volledig vrij en onafhankelijk moeten kunnen zijn. Uiteraard staat het volkomen vrij dat individuele kunstenaars hun maatschappelijke betrokkenheid tonen als zij daar zelf voor kiezen  

Even terzijde: Op internet is Big Art goed te vinden.     

 

 Innovatie.

Het prachtige project van kunstenaar Ap Verheggen was mij eerlijkgezegd volledig ontgaan totdat ik het zeer recent via de media vernam. Zijn project, de regenmachine The Sun Glacier, die het laat regenen in de woestijn, presenteerde hij reeds bij de Expo 2020 in Dubai. Vooral de wijze waarop dit project tot stand kwam sprak mij bijzonder aan. In een rommelige schuur ontwikkelde hij in samenwerking met enkele anderen een concept op basis van reeds bekend onderzoek waarvan wetenschappers zeiden dat het niet zou werken. 

Het hierboven staande herinnert mij sterk aan mijn eigen beeldende projecten die ik ooit in de 80-er en 90-er jaren uitvoerde. Echter, het ging mij toen niet om een maatschappelijk relevante toepassing daarvan, het ging mij eerder om een andere mindset die ik als kunstenaar met een Beta achtergrond met anderen zou kunnen delen. Zo maakte ik installaties die werkten als een radio-ontvanger en die grotendeels bestonden uit plantaardig materiaal. In samenwerking met het v. m. Appolohuis presenteerde ik enkele installaties in Eindhoven, in Tokyo en in Enschede bij de TU Twente. Mijn contacten met enkele wetenschappelijke medewerkers van het toenmalige NatLab van Philips om te participeren in hun onderzoek naar grootbeeldprojectie strandde om de enkele reden dat Philips een andere koers ging varen en niet het onderzoek, maar de markt leidend werd. Hoe treurig is het nu om te vernemen dat Philips forse schadeclaims kan verwachten omdat producten die zij op de markt brengt, zoals het Apneu-apparaat, niet voldoen aan de eisen, ja zelfs schadelijk zijn.            

The Supremes

The 3 Supremes, een waterverf van Annemarie Berends.

Bij het opruimen van je huis verbaas je je iedere keer weer over de spullen die je in zovele jaren hebt bewaard. Vooral als je beeldend actief bent komen al die ooit gemaakte werken weer als sneeuw voor de zon tevoorschijn. Aan ieder werk kleeft ook weer een herinnering. Zo vond ik een waterverf terug die mijn vrouw ooit maakte en waarin zij mij in mij jonge jaren, met lang haar, een leren jasje en een klein snorretje als derde Supreme plaatste tussen de twee andere Supremes. Het werk hangt nu op mijn werkkamer. Ik kijk er graag naar. Het herinnert mij aan een tijd die blij, ongecompliceerd en hoopvol was. 

 Over Verbeelding en Werkelijkheid

Deze tekening maakte ik ooit met een tekenstift met lichtgevoelige inkt. Het stelt een gebouw voor dat in aanbouw is. De inkt maakt dat deze schets ook geheel anders uitgelegd kan worden, te weten een gebouw in verval. Het is slechts een enkele tekening in een serie waarin ik speelde met het thema tijd en vergankelijkheid. Het is allemaal maar verbeelding zou je denken. De werkelijkheid is echter veel schrijnender. In China worden dagelijks talloze grootschalige bouwprojecten halverwege de bouw stilgelegd. De leegstaande gebouwen verweren, vervallen en worden door de natuur overwoekerd. De  verkochte appartementen in deze gebouwen kunnen nimmer in gebruik worden genomen door de toekomstige eigenaren die wel een forse lening dienen af te lossen. Wel tellen de absurde bouwactiviteiten in China mee voor hun positie in de wereld als nummer 1 BNP. Ja, even ter relativering, ook in Amerika bestaan talloze wijken, dorpen en steden die door haar inwoners zijn verlaten nadat om allerlei redenen de bedrijven er waren vertrokken om elders te produceren (o.a. in China). 

 Het ware leven

Ik herinner mij nog de tijd in de vorige eeuw dat we in het ouderlijke huis, waarin ik opgroeide, behalve een enkele kolenkachel ook een simpele distributieradio hadden, bestaande uit een aan de muur bevestigde draaibare knop met slechts 4 standen en daarnaast een los staand luidsprekerkastje. Behalve een klassieke muziekzender, die toen niet mijn voorkeur had, kon ik slechts op een enkele zender afstemmen die de populaire muziek van die tijd liet horen. Ja, de belangrijkste vocalisten en bands van de 60-er jaren kwamen allemaal voorbij. Als ik in het weekend uitging, zoals naar de Eurobeurs in Apeldoorn, waar je de hele avond kon dansen op livemuziek van zovele Nederlandse bands, hoorde ik zowat alle covers van nummers, die ik eerder op de radio hoorde, weer voorbijkomen. Het was een feest van herkenning, naast het plezier van het dansen met leuke meisjes en de vele ontmoetingen daarna. Dat mijn kennis van het mondiale muziekgebeuren toen zeer beperkt was deed er helemaal niet toe. Nu, 50 jaar later, staat mij via de diverse media een overweldigend aanbod van de meest prachtige muziek ter beschikking waaruit ik mijn persoonlijke keuzes maak die ik in speellijsten kan vastleggen en die ik iedere keer opnieuw naar behoefte kan oproepen en afspelen in de beslotenheid van mijn werk- en studiekamer. Zo zie je maar, zowel in de beperking als in de overvloed schuilt het ware leven.           

 Nederland, september 2022.

Het is crisistijd. Meerdere bereiken binnen het maatschappelijke domein zoals het wonen, de energie, de zorg, het klimaat en de waarde van de Euro staan sterk onder druk. Er zijn hiervoor, behalve de recente oorlog tussen Rusland en Oekraïne, meerdere oorzaken aan te wijzen. Een daarvan is het neoliberale beleid onder onze langstzittende premier in Nederland waarbij het streven naar een kleinere overheid prioriteit nummer 1 was. De markt zou het allemaal wel oplossen. We zien nu de schaduwzijden van deze politiek. Om maar een enkel voorbeeld te noemen, terwijl voor de gebruikers de prijzen voor energie, zoals gas, stroom en benzine, in recordtempo stijgen, maken de producerende en leverende bedrijven recordwinsten waarmee zij hun beleggers plezieren. Een ander, niet onbelangrijk aspect is dat de Nederlandse overheid zichzelf daarbij ook als een ware ondernemer heeft opgesteld door 17.5 miljard van haar 20 miljard kuub gas opbrengst via (geheime) langlopende contracten te verkopen aan deze en gene. Zij is daarmee medeverantwoordelijk voor de exorbitante stijging van de gasprijs. Het zijn immers de simpele wetten van de markt. Als de vraag hoog is en het aanbod klein dan stijgt de prijs. Dan heb ik het nog niet eens over het forse belastingdeel binnen de huidige gasprijs die door onze overheid in rekening wordt gebracht aan iedere afnemer en waarover ik haar nog niet heb gehoord om dit bedrag voor iedere consument sterk te verlagen.

Het hierboven staande raakt direct aan onze fundamentele waarden en behoeften. Wie had het ooit voor mogelijk gehouden dat er in onze huidige tijd, met zoveel geavanceerde technologie in onze vrije westerse wereld, discussies zouden ontstaan over armoede, kilte en soberheid? Gaan we niet meer voorwaarts? Het is haast ondenkbaar om dat te beseffen. Op het moment dat ik dit artikel schrijf zie ik op mijn televisie de uitvaart van de Engelse koningin voorbijkomen. Door voorgangers van de anglicaanse kerk worden hoogdravende teksten uitgesproken die haar tot een heilige maken die Engeland en het Gemenebest ten volle heeft gediend. Zoals het Geloof uitzicht biedt op hoop, verlossing, troost en zelfs het eeuwige leven is er ook nog de Kunst die zelfs in barre tijden een vrij speelveld biedt voor onze gedachten en gevoelens om er een vorm aan te geven.

Laten we de kunst vooral levend houden.  

 Museum Arnhem.

Na twee eerdere pogingen is het mij gelukt om een bezoek aan het Museum Arnhem te brengen. Op zondag 4 september 2022 mocht ik samen met mijn partner eindelijk genieten van het verbouwde museumpand. Via de entree kwam ik direct in het museumcafé terecht. Ik trof het zeer op deze dag, want via de openstaande deuren kon ik meteen weer door naar buiten lopen waar het gezelligheid troef was met een muzikaal optreden, met ligkussentjes, leuke zitjes en met vele stalletjes met drankjes, ijsjes en exotische hapjes. Je kon er zelfs ook bakjes met frieten laten aanrukken. Een minpuntje was echter de biologische/organische witte wijn die ik om reden van haar straffe karakter met moeite naar binnen kon werken. Na een uurtje gezelligheid werd het toch eens tijd om de tentoonstelling binnen te gaan bezoeken. Aan de twee zijden van het centraal liggende museumcafé zijn via poortjes beide tentoonstellingsruimten te bezoeken. Met onze Vriendenloterij VIP- kaart ging het scannen van ons toegangsbewijs geheel naadloos. Na eerst een doodlopende ruimte doorlopen te hebben heb ik ook de tweede ruimte bezocht. Ik dacht in mijn onschuld, in een Museum voor Beeldende kunst ook beeldende werken te gaan zien en er vervolgens ook mijn eigen gedachten over te hebben. Maar dat bleek toch een vergissing te zijn. Ik werd geconfronteerd met een bombardement aan teksten om de tentoongestelde werken op een juiste manier te duiden. Het thema van de tentoonstelling betrof meerdere maatschappelijke onderwerpen waaronder de klimaatcrisis, het slavernijverleden enzovoort. Dat Museum Arnhem de wereld gaat redden, wie gelooft dat nu. Laat de kunst toch weer vrij en onafhankelijk zijn.                 

(v.h.) Pop-up Galerie B53 Oranjerie Apeldoorn

"Portret" van Nico Schulte (bewerking door Wim Streep)

Ik probeer zoveel mogelijk kennis te nemen van de beeldende werken die in musea, galeries en beurzen worden geëxposeerd. Ja, er gebeuren prachtige dingen in kunstenland. Voor mij is er echter ook een belangrijke reden, om met name het gesubsidieerde deel van het kunstcircuit kritisch te bezien. Net iets te vaak zie ik beeldende werken, waarvan de insiders de conceptuele kwaliteit hoog inschatten, maar die mij naar vorm en inhoud op geen enkele manier raken. In een poging de betekenis van deze werken toch te begrijpen, construeer ik zelf maar een concept om de betekenis van deze werken toch te kunnen duiden. Laten we wel zijn, Het kan toch niet de bedoeling zijn van de subsidiegever om de kunstliefhebbers in verwarring achter te laten en hen in raadselen te verstrikken? 

Laat ik, na het hierboven staande, ook een positieve ervaring noemen. Het betreft mijn ervaring met beeldende kunstenaars die, behoudens een enkele cursus, geen beeldende opleiding hadden gevolgd en die ik de kans gaf om te exposeren in mijn pop-up galerie B53 in de Oranjerie in Apeldoorn. Het is al weer een tijd geleden dat ik deze pop-up galerie mocht runnen in het winkelcentrum de Oranjerie in Apeldoorn, nadat ik dat ook meerdere jaren op een tweetal leegstaande locaties in Arnhem mocht doen. Tot mijn spijt moest ik de galerie in Apeldoorn tijdens de Coronacrisis sluiten. De Coronatijden lijken nu voorbij, hoewel de gepaste zorg voor een herleving daarvan aanwezig blijft. Ik blijf echter wel geïnteresseerd in een nieuwe start van de galerie op deze of op een andere locatie. Vooral de ontmoetingen met zovele personen die geen beeldende opleiding hadden genoten, maar wel hun beeldende werk op deze vrije, onafhankelijke plek wilden tentoonstellen, heeft mij bekoord. Bij de presentatie van het beeldende werk bij onze eerste ontmoeting, waarvoor zij zelf het initiatief namen, kon ik vaak direct de persoonlijke noodzaak navoelen waarom zij beeldende werken maakten. Na uiteraard ook de aangeboden werken op hun beeldende kwaliteit te hebben beoordeeld, mocht ik een plek aanbieden aan onder meer de twee religieuze zussen uit Colombia, de filmmaakster uit Iran, de studente uit Rwanda, de Rotterdamse bootwerker en de ex-politieman, beiden gewoon uit Nederland. 

Het voorgaande dat ik hier schrijf, klinkt wellicht wat discutabel, gezien mijn activiteiten als beeldend kunstenaar, die voor zijn experimentele beeldende werk meerdere malen een subsidie van de diverse overheden mocht ontvangen om zijn bizarre ideeën in binnen- en buitenland uit te kunnen voeren en gezien mijn verleden als kunstdocent (in het vo, het mbo en het hbo (o.a. oud-docent van ArtEZ), die ook redelijk ingevoerd is in het z.g. “officiële” kunstcircuit. Het is echter mijn vaste overtuiging dat de fenomenen "beeldende kunst" en "persoonlijk leven" onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en meer aandacht verdienen.