Back to the Future



Organic Radio.

Tulips Megarealistic Painting by Tjalf Sparnaay 

 

Nadat ik het afgelopen jaar 2014 een aantal tentoonstellingen heb gemaakt met installaties van tekenmachines, die ik oorspronkelijk in 1985 in het Apollohuis in Eindhoven heb laten zien, werd ik opnieuw gefascineerd door de trillende 1.5 Volt motortjes met a-centrische assen die in beginsel niet meer dan een cirkeltje kunnen tekenen maar in de vrije ruimte die hen gegeven is de wonderlijkste tekeningen kunnen maken. Het herinnerde mij ook aan de hybride radio’s die ik ooit maakte waarbij de standaard onderdelen zoals de weerstanden en de   condensators uit een dergelijk elektrisch apparaat vervangen waren door allerlei organische materialen met dezelfde waarden en afstemden op “exotische” zenders.

Het verkennen van de vele nog ongekende en onbenutte uitvoerings- mogelijkheden van deze eenvoudige concepten is voor mij in 2015 een avontuur om opnieuw aan te gaan. Allereerst ligt mijn focus op het terugveroveren van het hi-Tech apparaat naar een low-Tech omgeving met Organische Radio’s, ofwel Orgrads. De foto hierboven is een afbeelding van een mega-realistisch schilderij van Tjalf Sparnaay dat nog tot 06 april 2015 in de Fundatie in Zwolle te zien is. Het deed mij herinneren aan de waterbak met "omgekeerde" bloemen die werkte als een radio-ontvanger en die ik ooit maakte in Lok 01 in Breda. 

Kitsch of Kunst

Corrupt of Waarachtig.

De haast onbegrensde datastromen op het internet, die onlosmakelijk gekoppeld zijn aan het verdienmodel waarbij slechts een klein aantal partijen megawinsten maken met het maximaliseren van de datastromen, genereren iedere milliseconde nieuwe content. Het is nauwelijks voor te stellen dat wanneer de drager van al die content corrupt is, diezelfde content nog waarachtig is. Maar misschien moeten we daar ook helemaal geen probleem van maken. Zoals de door mij bewonderde beeldend kunstenaar Jeff Koons op de vraag of zijn beeldende werk geen onvervalste kitsch was, zonder enige schaamte antwoordde dat het iedereen geheel vrij staat om die mening te hebben. Of zijn werk nu kunst of kitsch is maakt hem helemaal niets uit, wetende dat zijn werk wereldwijd door musea, beleggers en verzamelaars voor miljoenen wordt verhandeld. 

Symmetrie

Mandelbrot

Tekst (een beetje scheef opgeplakt maar toch goed leesbaar):

In 1991 maakte ik in het kader van het tART-festival een radio op het buitenterrein van de Universiteit Twente waarvan de onderdelen zo groot mogelijk waren. Het leverde een uiterst instabiel apparaat op. Dat is niet meer dan logisch als je aan de grenzen gaat morrelen van de techniek. Voorafgaande aan de installatie van de radio verzamelde ik in de bibliotheek van de Universiteit Twente allerlei teksten over onderwerpen die mij op dat moment bijzonder aanspraken waaronder de atoomzuil van Fermi en de symmetrieën van Lorenz. Vooral de theorieën van Mandelbrot hadden toen mijn grote belangstelling. Stel je eens voor dat de machines die ik iedere week opnieuw laat draaien in het kader van de tentoonstelling Dots that go for a walk (december 2014) en die in beginsel niet meer kunnen tekenen dan een eenvoudige cirkel maar desondanks bijzondere tekeningen maken, ons iets zouden kunnen leren over vergelijkbare patronen van zwarte gaten of supernova’s in de ruimte.

Vrijheid

B&C

Posbank nabij Arnhem

Bij het opruimen vond ik deze foto met het jonge prinselijke paar op de Posbank nabij Arnhem. Het laat een van de acties zien die ik tientallen jaren geleden, geheel buiten het kunstcircuit om, met veel plezier ondernam. Dat gold niet alleen het zo realistisch mogelijk tekenen van allerlei figuren met pastelkrijt op papier maar vooral ook het plaatsen van die figuren in de openbare ruimte met als doel een moment van verrassing op te roepen bij de argeloze voorbijganger. De foto herinnert mij ook aan de totale vrijheid van de kunstenaar die zonder enige bemoeienis van derden, laat staan overheden, zijn of haar werk in en aan de wereld toont.   

The Duck Tree

Waarnemen.

Het is nauwelijks voor te stellen dat de huidige wetenschap een vervolg is op zo vele in onze ogen foute waarnemingen in het verleden. Zelfs nu nog zegt de wetenschap veel meer niet te begrijpen dan zij wel begrijpt. En zelfs daaraan twijfelt zij. Dit terwijl de technologie als een afgeleide van al die fout beantwoorde vragen met al haar sublieme apparaten en systemen de wereld in toenemender mate beheerst. Het is evident dat de impact van al die nieuwe technologie op de democratische, vrije samenlevingen door kritische burgers aan de orde gesteld moet worden voordat commerciële partijen zich meester maken, en al hebben gemaakt, van al het menselijke intellectuele, financiële en creatieve kapitaal met als enige doel om buitensporige winsten te behalen ten behoeve van een uiterst kleine elite. Het is nauwelijks voor te stellen dat wanneer tegenkrachten uitblijven of machteloos blijken we heel snel weer terug kunnen zijn bij af. 

Quasimodo

Het voordeel van een handicap

Het kan je zomaar gebeuren. Je wandelt op een zondagmiddag in een bos stevig gearmd met je vrouw in de herfstzon en er breekt plotseling met veel geraas een tak af. Mijn vrouw begint van schrik te rennen en struikelt waardoor ik als een projectiel word gelanceerd en over haar heen met mijn hoofd hard op de grond beland met als gevolg een forse bloeduitstorting waardoor mijn oog alsmaar dikker wordt totdat al het licht eruit verdwijnt. Het was werkelijk een afschuwelijk gezicht. Ik heb nog even overwogen om met mijn smart Phone een selfy te maken, maar de angst dat mijn instellingen voor Google en Facebook niet helemaal up to date waren, waardoor ik in lengte van jaren met mijn eigen horrorbeeld op internet achtervolgd zou worden, weerhield mij daarvan. Ik troost mij met een oude zwart wit film over Quasimodo die ik in de week voor mijn dramatische wandeling op tv had gezien en waarin hij ondanks zijn handicap geliefd werd door een van de mooiste vrouwen. Ik kan mij dat echter niet veroorloven en ben ondergronds gegaan. Op tv zie ik vervolgens een uitzending van “jawel, de overtreffende trap” Ivo Niehe voorbijkomen waarin hij een briljante pianist met een ernstige groeistoornis portretteert die de mooiste vrouwtjes met het grootste gemak om zijn pink windt. Nu, twee weken later, ben ik volledig hersteld van mijn val. Helaas. 

Hollands Landschap 1

Een simpel wandbordje.

Hollands Landschap 13/1, 240 X 240 cm, waterverf.

Achter een simpel, eigenlijk lullig wandbordje zitten meerdere verhalen. Een van die verhalen gaat over het aanbieden van kwalijke financiële producten, ver voordat er nog sprake was van een crisis in de financiële wereld. Mijn vader begon na de oorlog een zelfstandige praktijk in verzekeringen en weigerde steevast om zijn klanten veel te dure verzekeringen aan te smeren. Hij eindigde altijd ver onderaan in de lijstjes die de verzekeringsmaatschappij maandelijks samenstelde van haar agenten die het meeste verzekerde kapitaal hadden binnengehaald. Ik ben daar trots op. Als je het spel niet meespeelt moet je daarvoor bloeden. Ter compensatie van de gemiste inkomsten brandde hij in de avonduren noodgedwongen de contouren van molens en boerderijen in houten bordjes en kleurde deze met vrolijke kleuren in. Een van die bordjes, niet groter dan 10 cm doorsnee, heb ik 13 maal nageschilderd op papier. De schilderingen hebben ieder een doorsnede van 2 meter 40. De 13 afbeeldingen verschillen in ieder detail sterk van elkaar, toch verandert het motief niet of nauwelijks en lijkt het iedere keer om dezelfde voorstelling te gaan. Hoe kan dat? Met deze 13 werken heb ik de wereld van de perceptie verkend en heb ik mij vragen gesteld over wat en over hoe wij waarnemen.

Ontmoeting

War.

Bij het verlaten van mijn atelier in Oosterbeek ontmoette ik in augustus j. l. een grootvader uit Engeland met zijn kleinzoon die aan mij de weg vroeg naar het oorlogsgravenmonument. Zijn vrouw stond nog onderaan de heuvel. Hij vroeg mij hoeveel kilometers er heuvelop nog te gaan waren en ik antwoordde hem naar beste weten. Hij wilde zijn kleinzoon vertellen over de oorlog en de vrijheid. Dat zoiets nooit meer mag gebeuren. Ik vertelde hem dat de wereld nog steeds in brand staat en zag hem vervolgens met zijn kleinzoon weer de heuvel afgaan.

Media 1

Markt.

Marktkraam in Apeldoorn 29-09-2014.

De media maken ons voortdurend bewust van alle ellende in de wereld en schromen niet deze ellende zoveel mogelijk uit te vergroten. Dat is immers hun corebusiness. Deze morgen was ik op een markt in Apeldoorn. In een kraam met kleding voor moslimvrouwen - hoe vredig en tolerant kan het toch zijn in Nederland - maakte ik de hier bovenstaande foto. Daar is een reden voor. De associatie van deze volstrekt onschuldige presentatie van hoofddoekjes met de recente onthoofdingen zoals de media mij toonden noopten mij deze foto te maken. Het toont hoezeer ik beïnvloed ben door diezelfde media. Liever herinner ik mij al die prachtige mensen, van welke achtergrond dan ook, in mijn eigen lespraktijk.

Overheid en Kunst 5

Hoe wrang kan het zijn.

In Arnhem zijn recent in deze tijden van crisis twee nieuwe kostbare gebouwen gebouwd die faciliteiten moeten bieden voor de amateuristische kunstbeoefening. Zij staan voor een groot deel leeg. Er worden grote verliezen geleden, het cursusaanbod wordt afgebouwd en er worden werknemers ontslagen. Alsof het allemaal niets kost zijn er interim managers aangesteld die voor heel veel geld trachten te redden dat niet te redden is. Behoudens het ook in Arnhem toegenomen inzicht dat een gemeente binnen het kunstzinnige bereik slechts dient te faciliteren en beslist geen vaste banen meer moet aanbieden die de markt voor initiatiefrijke kunstenaars in hoge mate verstoren, kan niet ontkend worden dat de gemeente Arnhem vele miljoenen heeft verkwanseld aan de bouwmaffia in plaats van deze gelden direct te investeren in haar eigen creatieve kapitaal dat bestaat uit aan vele (jonge) kunstenaars in de stad. Wellicht kent ze haar eigen kapitaal niet. Liever laat ze opnieuw het gemeentemuseum voor vele miljoenen verbouwen om er de treurige werkjes van Jan Mankes te tonen.

In Oosterbeek dat deel uitmaakt van Renkum, een buurgemeente van Arnhem, heeft de gemeente het voornemen om een voormalige school af te breken waarin een twintigtal beeldende kunstenaars volledig ongesubsidieerd een atelier huren om er te werken, cursussen te geven, tentoon te stellen, open dagen te organiseren en met vele andere originele activiteiten invulling te geven aan het kunstbeleid in deze gemeente. Het was al een teken aan de wand dat de Gemeente Renkum de openingen van de tentoonstellingen van beeldende kunst in de galerij nabij de raadszaal in haar gemeentehuis in Oosterbeek niet meer van paar blokjes kaas en een paar glazen wijn wilde voorzien en het liefst de genodigden voor 17.00 uur de deur uit wilde hebben omdat het overuurtje voor de bode een veel te grote post op de begroting cultuur zou betekenen. Hoe kleinzielig kan het zijn. Zonder een enkele aankondiging en zonder dat de kunstenaars een alternatief is geboden lazen deze kunstenaars in de krant dat de gemeente het gebouw af wil breken om plaats te maken voor een paar villa’s. Met een dergelijk gemeentebestuur is het niet verwonderlijk dat er over enige jaren een Museum Veluwezoom voor vele miljoenen gerealiseerd gaat worden om permanent de uiterst schamele collectie van tweederangs werken van de Oosterbeekse School te tonen.

In Rotterdam blijven de meest prachtige gebouwen aan de horizon verschijnen. Het zijn werkelijk prachtige beelden. Zij belichamen de hoop, de toekomst, de innovatie, de openheid, de vrijheid en nog meer van die prachtige dingen. Het zijn slechts beelden. De gebouwen geven slechts onderdak aan de oude bedrijven die al langer in de stad aanwezig waren en bieden daarmee geen enkele garantie dat het nieuwe intellectuele en creatieve kapitaal na het afstuderen in de stad blijft en er een praktijk of een onderneming start.