Kunst is pas kunst als het subsidiekunst is (2)

Dakdekkers.

Joop met AH tassen over zijn schoenen op het dak van VM23 in een ultieme poging de lekkages te stoppen.   

Op mijn blog schrijf ik over de kunst. Met name over de beeldende kunst. Allerlei invalshoeken en vergezichten komen hierbij aan de orde. Ik schrijf niet alleen over de onmetelijke rijkdom van de kunst, de onvoorwaardelijke overgave aan de kunst en haar onbegrensde vrijheid om te verbeelden maar ook over al haar beperkingen, kleinzieligheden, hypocrisie, kinnesinne, armoede, lange tenen en zo meer. Het is erg gemakkelijk om een persoonlijke gedachte of mening in een artikel neer te schrijven, veel lastiger is het om de consequentie daarvan ook concreet waar te maken. Daarom wil ik bij uitzondering op deze blog een actueel voorbeeld geven van een initiatief waarbij ik zelf betrokken ben, n.l. de Galerie & Tentoonstellingsruimte VM23 in Arnhem, zie ook www.vm23.nl .

Terwijl we even pas op de plaats maken in VM23 aan de Ir JP van Muijlwijkstraat 23 in Arnhem om de problemen met lekkages in het onttakelde gebouw op te lossen gaan de contacten met de kunstenaars gewoon door en staan er dank zij het fantastische creatieve kapitaal in de stad en de verre regio voor het jaar 2017 weer prachtige tentoonstellingen in de steigers. Voor zover wij als een niet-gesubsidieerd kunstinitiatief het zelf niet met enkele rollen aluminiumtape kunnen oplossen zijn wij daarbij afhankelijk van derden. Dat betekent dat in het al vele jaren leegstaande pand dat gelegen is tussen het Centrum en het Modekwartier in Arnhem, waar wij al bijna drie jaar met een brede programmering een toegankelijk doch hoogstaand en verrassend aanbod van beeldende kunst tonen, even niet verder kunnen. In het recente verleden zijn door de Gemeente Arnhem niet alleen vele miljoenen geïnvesteerd in het ondersteunen van de creatieve industrie, het ontwikkelen van het Modekwartier, het opknappen van wegen en het tegengaan van leegstand maar ook in het stimuleren van initiatieven van haar burgers. Hoewel ons succesvolle kunstinitiatief naadloos in al deze beleidsvisies van de Gemeente lijkt te passen, blijven wij tegelijkertijd haast volledig buiten haar gezichtsveld. Zelfs nadat wij herhaaldelijk de burgermeester, wethouders en raadsleden van Arnhem daartoe hebben uitgenodigd, mochten wij tot op heden slechts een enkele beleidsambtenaar en een enkel raadslid in onze ruimte aan de Ir JP van Muijlwijkstraat 23 ontmoeten. De vraag is gerechtvaardigd hoe dicht de lokale bestuurders en politici met cultuur in hun pakket bij haar burgers staan.

Hoe zit het? Ons pand is eigendom van de corporatie Portaal. Nadat de corporaties in Nederland een aantal jaren geleden door de politiek zijn terug gefloten nadat zij net iets te ambitieus wel hele rare dingen gingen doen - we kennen de voorbeelden – heeft Portaal ook haar plannen met dit pand noodgedwongen moeten schrappen en ziet zij voor haar zelf geen andere rol meer weggelegd dan om afstand te doen van het pand. Onder die voorwaarde heeft zij ons toegestaan om het pand tijdelijk ten behoeve van de kunsten te benutten, waarbij zij ons onder meer tegemoet komt in de energiekosten, waarvoor wij haar zeer erkentelijk zijn. Omdat het pand voor haar geen project meer is zal Portaal er verder geen geld meer insteken, ook niet voor dakdekkers. Dat is te begrijpen.

De consequentie van dit alles is dat het zo maar kan zijn dat een prachtig initiatief zoals Galerie & Tentoonstellingsruimte VM23, dat als een aanvulling op de bestaande, gesubsidieerde kunstplekken, ruimschoots bewezen heeft om het creatieve kapitaal van een stad en de verre regio voor haar burgers zichtbaar en toegankelijk te maken, voor slechts een paar mille om zeep kan worden geholpen. Dit scenario is niet denkbeeldig. Hier ligt nadrukkelijk een taak voor een overheid die bereid is om in vertrouwen ons initiatief te faciliteren. Daar zijn vast wel potjes voor. 

Kunst is pas kunst als het subsidiekunst is (1)

Stenen.

Googleimagestones

Terwijl de gemeentelijke en provinciale overheden in Arnhem en Gelderland volop bezig zijn om de vele miljoenen aan kunstgelden - het begint nu toch wel een hele slechte gewoonte te worden - vooral in te zetten voor “stenen” en zij nu opnieuw van plan zijn om nieuw te bouwen voor het Filmhuis, het Museum Arnhem, Musis & Stadstheater Arnhem en naar verluidt binnenkort ook voor een onderkomen voor een overigens niet onverdienstelijk theatergezelschap, verwaarlozen zij haar eigen creatieve kapitaal en kwijnen lokale beeldende kunstenaars en kunstinitiatieven weg in armoede. Dat is op zich zelf al onthutsend te noemen, maar dat deze overheden zich ook nog eens nadrukkelijk bemoeien met de inhoud van de beeldende kunsten zelf en daarmee de kunstenaars hun autonomie ontnemen in ruil voor een fooi, is hen aan te rekenen gezien de recent door haar gesubsidieerde grootschalige en kostbare tentoonstellingen van beeldende kunst, zoals Sonsbeek’16 en de Biënnale Gelderland, waarbij de beeldende kunst door diezelfde overheden voor nog heel veel meer miljoenen als een politiek correct middel werd ingezet om ten behoeve het welzijn van de burgers vooral te “verbinden”, “de sociale cohesie te versterken”, “ de integratie te bevorderen”, “ het vluchtelingenprobleem op te lossen”, “ons schuldig te laten voelen over het koloniale verleden” , “het westerse kunstbegrip om zeep te helpen”, “de kunst gratis als een cadeautje te geven” en nog heel veel meer van diezelfde vage, ongrijpbare, onzinnige, absurde en volstrekt oncontroleerbare doelen. Ik citeer slechts, de lijst is eindeloos. Al deze tentoonstellingen hebben ondanks de stuitend positieve, “ingestoken” berichten in de media zowel nationaal als internationaal zowel binnen als buiten het kunstenveld helemaal niets betekend. De subsidiegelden, inclusief de verliezen, voor al deze bouwactiviteiten, evenementen en tentoonstellingen zullen uiteindelijk op enig moment “op papier verantwoord" weggewerkt worden zonder ook maar enige terugkoppeling, feed back of anderszins over de bereikte effecten, doelen, etc. Het is puur weggegooid geld.

  

Blij met een dode mus?

You Happy?

googleimagecatandotherthings

Toen zij zelfs al voor aanvang van Sonsbeek'16 de nodige veren in haar eigen achterste had gestoken met volstrekt kritiekloze jubelverhalen in de diverse media, heeft de organisatie van de internationale beeldententoonstelling Sonsbeek'16 in Arnhem Nederland bij de afloop van de door haar georganiseerde tentoonstelling alvast haar eigen conclusie getrokken dat deze een groot succes was geweest, ja misschien was het wel de beste Sonsbeek ooit. Als dank voor de zegenrijke bijdragen die het curatorenteam ruangrupa uit Indonesië volgens haar eigen zeggen heeft geleverd aan het provinciestadje Arnhem onder meer door het versterken van de sociale cohesie in de stad en het aan de orde stellen van de morele en financiële problemen in de wereld, heeft het Burgemeester en Wethouders van Arnhem behaagd een muurschildering en een tafeltennistafel aan te kopen. Zijn we nu een hele grote familie en zien we naar elkaar om? Ik kan nauwelijks onderdrukken dat ik behoorlijk cynisch word van zoveel naïviteit. Dat is nog mild uitgedrukt. Blijkbaar klotsten de kunstsubsidiegelden tegen de plinten op en wist men geen raad met al die miljoenen die in arren moede besteed zijn aan helemaal niets, waarmee het aanzien en de betekenis van de beeldende kunst zowel in de ogen van het grote publiek als het professionele veld beschadigd is. Het is gewoonweg weggegooid geld! Laten we daar niet kinderachtig over doen.  

Voor de vele beeldende kunstenaars in de regio Gelderland is het dagelijks overleven al een kunst op zichzelf. Het is armoede troef. Hoe doen zij het toch? Met een behoorlijk budget en een uitzicht op deelname aan een volgende (internationale) tentoonstelling in Arnhem of elders op een van de vele andere prachtige plekken in de provincie zullen zij, indien daartoe uitgenodigd en kennende hun kwaliteiten, met verrassende voorstellen komen voor fantastische werken waaruit het nog moeilijk kiezen zal zijn.  

Het gaat alweer een beetje beter

70-er jaren.

googleimagelievelingstasje

Op het artikel Joseph Beuys in Arnhem (1) dat Peter Nijenhuis schreef op zijn blog "De wereld werkt in Arnhem" waarin hij Jan Brand (ArtEZ) interviewt is veel af te dingen, onder meer dat de voorganger van ArtEZ, de Academie voor Beeldende Kunst Arnhem, een niet onbelangrijke rol vervuld zou hebben in de internationale avant- garde kunst. Maar wat mij toch weer een beetje blij maakt en wat ook in het gehele artikel doorklinkt, is het haast onbegrensde enthousiasme van zowel kunstenaars als organisatoren in de 70-er jaren om tegen de verdrukking in allerlei maatschappelijke conventies te slechten en de grenzen van de kunst te verkennen en op te rekken.

Mijn hoop is dat kunstenaars de komende jaren met ditzelfde elan de beeldende kunst terugveroveren, ditmaal van de ambtenaren met een betaalde baan binnen de lokale cultuursector en de politici met cultuur in hun pakket die allen zonder enige gene bezit hebben genomen van de kunstgelden en daarmee, zonder de tussenkomst van een onafhankelijke kunstcommissie, bepalen welke evenementen er georganiseerd, welke opdrachten er verstrekt en welke aankopen er gedaan worden om daarmee uitsluitend politiek correcte doelen te dienen. De vele tonnen kostende Biënnale Gelderland 2016 voldoet in haar opzet volledig aan deze doelen, ja stelt zelfs, dat kunst iets kan zijn wat de wereld beter maakt. Als ware het een cadeau aan de wereld. Hoe klef en onwaarachtig wil je het hebben?
Nu moet ik wel een fout herstellen. De feiten moeten immers kloppen. In een eerder artikel schreef ik dat een van de deelnemende kunstenaressen aan de Biënnale het op de kledingkast van de museumdirecteur had voorzien, maar naar nu blijkt - het zijn niet mijn woorden - zal ze in een grote tekening gastvrijheid geven aan het lievelingstasje van de museumdirecteur. 

Wil ik dat zien?  

Nog steeds een beetje misselijk

Overheid en kunst.

Het overheidsproject Sonsbeek'16 schattig en liefdevol verbeeld.

Ik las een mooi artikel van Peter Nijenhuis op zijn blog over kunst waarin hij Jan Brand interviewt over de jaren zeventig en het bezoek van Joseph Beuys aan Arnhem. Een passage uit dit interview had mijn bijzondere belangstelling. Ik citeer:

“De kunst die Beeren in 1971 tijdens Sonsbeek liet zien, was een uitvloeisel van de vernieuwingen die in de tien jaar daarvoor in de kunst hadden plaatsgevonden. Beeren liet, anders gezegd, de avant-garde zien. Van de traditionele artistieke middelen en de scheidingen tussen genres als schilderkunst, sculptuur en literatuur trok men zich in avant-gardekringen niets meer aan. En met het aan de traditionele kunst verbonden discours, zoals bijvoorbeeld de romantische opvatting van het kunstwerk als een individuele uiting van de kunstenaar die daarmee een materiële vorm gaf aan een innerlijke waarheid of hoger idee, had men in avant-gardekringen evenmin veel op. Wat een kunstwerk was, hoe het eruit kon zien, tot stand kwam en hoe je erover kon praten, kreeg door de avant-gardekunst van de jaren zestig en zeventig een totaal andere inhoud. Tegenwoordig is dat volkomen aanvaard, maar in 1971 leidde de presentatie van nieuwe kunst tijdens de Sonsbeektentoonstelling tot grote publieke commotie. Zelfs kunstenaars en kunstcritici liepen ertegen te hoop. “
Van wie de conclusie is, dat de “vernieuwingen” die de avant-gardekunst ons bracht nu volkomen aanvaard zijn, weet ik niet. In ieder geval is deze conclusie niet waar. Niet alleen heeft de “romantische” opvatting van het kunstwerk, nu 50 jaar later, de tand des tijds glansrijk doorstaan, worden er volop kunstwerken gematerialiseerd en verhandeld, worden er zelfs nieuwe (particuliere) musea voor opgericht en zijn ook de meeste producten, ideeën, acties, concepten enzovoort van de z.g. “nieuwe” kunst die toen relevant waren als sneeuw voor de zon in een heel groot zwart gat verdwenen. Echter, een van de effecten van die wel heel ruime opvatting van het kunstenaarschap, waarbij authenticiteit, individualiteit en vakmanschap er niet meer toe deden, heeft als een schadelijk soort virus overleefd. Over de rug van de kunstenaar kijken, vaak met instemming van de kunstenaar zelf, meerdere partijen mee en bepalen mede het kunstwerk. Daar waar het particuliere initiatieven of opdrachten betreft, kan ik het nog wel billijken maar als er overheden met een zak geld in het spel zijn wordt het altijd weer grotesk, corrupt en zelfs pervers met als gevolg politiek correcte kunst, nuttige kunst, kunst die verbindt, kunst die bijdraagt aan de sociale cohesie en zo voort. Hoewel nooit iemand het positieve effect hiervan voor de samenleving heeft kunnen meten en vaststellen worden kunstenaars voor een paar centen wel de rol van wereldverbeteraar opgedrongen. De overheid zou zich nooit met de inhoud van de kunsten bemoeien. Wordt het niet eens tijd de kunst terug te veroveren?

Een beetje misselijk

Overheid en kunst.

Google image cliché.  

Hebben we net de tentoonstelling Sonsbeek’16 in Arnhem gehad met een beschamende armoede aan beelden en een overdaad aan spelletjes, discussies, onderzoekjes en andere kinderachtigheden, krijgen we als klapstuk ook nog  eens de Biënnale Gelderland gepresenteerd met nog heel veel meer politiek correcte kunst tot je er werkelijk onpasselijk van wordt. Na de miljoenen voor Sonsbeek kunnen die paar tonnen overheidsgelden voor de Biënnale er ook nog wel bij. De gelden voor de kunsten klotsen tegen de plinten op zou je denken. Niets is echter minder waar. Het is schrijnend om zoveel geld naar een paar kortstondige en discutabele exposities te zien gaan ten koste van vele fantastische kunstenaars in de regio.

De curator van de Biënnale Gelderland in het najaar van 2016 heeft een heel raar idee verzonnen waarbij de geselecteerde kunstenaars uit Gelderland eerst in gesprek gaan met een inwoner van Arnhem (wonende binnen een vooraf bepaalde omtrek in de stad) om vervolgens, jawel als een cadeau, een beeldend werk voor hem of haar te maken. Onder het thema Living, Giving wordt onder andere een kledingkast en de blingbling getoond van Saskia Bak, de directeur van het museum Arnhem, en een party georganiseerd voor een woongroep.
Gaandeweg merkte de curator dat niet alle door haar uitgekozen kunstenaars met haar concept uit de voeten konden. Ook de kunstenaars die toch een eigen dingetje willen doen mochten plots deelnemen. De tentoonstelling is daarmee elastischer, rijker en veelzijdiger geworden, zo vertelde de curator. Wat een onzin. Het verantwoorden van keuzes binnen de kunst is daarmee niet meer dan een woordspelletje geworden.

Ik kan niet anders dan constateren dat de verschillende overheden zich wel degelijk inhoudelijk bemoeien met de kunsten, terwijl zij ooit beloofd hebben dit nooit te zullen doen. Het is evident dat alleen de “nuttige” kunst, dat is kunst die bij zou dragen aan allerlei politieke doelen, zoals integratie en verbinding, nog door haar gesubsidieerd zal worden. De kunstenaar als wereldverbeteraar.
Wordt het niet eens tijd dat de beeldende kunstenaars de kunst terugveroveren ten koste van al die niet-productieven die wel betaald de dienst uitmaken in kunstenland?

Een vraag

Is alles Cultuur?

Cover Buch Christian Thies.

Heel even dacht ik te maken te hebben met de walgelijke presentatie in het kader van de beeldende kunsttentoonstelling Sonsbeek'16 in Arnhem met een modeshow van oranje zwemvestjes om het kunstpubliek bewust te maken van de vluchtelingenproblematiek. Hoe pervers en wat een onzin. Tot mijn opluchting dien je het oranje vestje in deze afbeelding slechts te dragen bij pech op de Autobahn en kun je dit fantastische boek zonder enige schroom lezen om het (container)begrip cultuur, dus ook de kunsten, te bezien en vooral de rol van de overheden hierin. 

Walking with a friend

Sonsbeek'16 Transaction.

 

 

 

  

Sonsbeekpark Arnhem 23-08-2016

Vandaag bracht ik in gezelschap van mijn vriend John W. Padberg, die even uit Amerika over was, een kort bezoek aan Sonsbeek’16 Transaction. Ik wilde hem graag de highlights tonen van wat de beeldende kunst in Nederland vermag en schrok behoorlijk toen we gezamenlijk het tentoonstellingsterrein in het Sonsbeekpark betraden in gespannen verwachting van al het moois dat ons weldra zou gaan verrassen. De Witte Villa naderend, zagen we ons echter direct omringd door wel heel veel lelijke, zelfs vieze dingen en allerlei afval. Voor een moment maakte een gevoel van plaatsvervangende schaamte zich van mij meester en vroeg ik mij af hoe ik dit moest uitleggen aan mijn vriend. Hij voelde onmiddellijk mijn ongemak. “Don’t worry”, he said, “The material world is always in transition. See the beauty of it”. John is een spirituele man. Ik ben direct foto's gaan maken om de schoonheid daarvan die ik nu nog niet helemaal begrijp toch nog eens te leren ontdekken.

Infuus

De kunst aan het infuus van de overheid.

Toiletpotten gooien op Koning(s)innedag

 

Kauwgom plakken bij opening Sonsbeek'16

In mijn blog schrijf ik over beeldende kunst. De autonome beeldende kunst gaat mij bijzonder aan het hart en zou ver weg moeten blijven van iedere overheidsbemoeienis. De realiteit is echter dat kunstenaars, curatoren, kunstinitiatieven en -instellingen elkaar op dit moment volop aan het feliciteren zijn met het ontvangen van de een of andere subsidie van de een of andere overheid, alsof zij er toe doen omdat zij een goedkeuringsstempel voor kwaliteit van de overheid hebben ontvangen. Dit is beslist een misvatting, enige bescheidenheid zou daarom de ontvangers sieren. Zij tonen eerder een bewijs van onvermogen om te overleven in een vrije markt en leveren daartoe noodgedwongen in ruil voor slechts enkele centen hun autonomie in door forse inhoudelijke bijdragen te leveren aan het algemene nut van de kunsten zoals dit door de diverse overheden in allerlei beleidsnotities geformuleerd is. 

Hoe heeft het zover kunnen komen?

De navel van Daphne

HULDE!

De navel van Daphne.

ik schreef het al eerder. Hulde! Voor vele miljoenen staat Arnhem nu op de kaart als de historische plek waar de autonome beeldende kunst definitief ten grave is gedragen. Het Arnhemse en Gelderse bestuur, middels een door haar ingestelde selectiecommissie, haalde met een unanieme beslissing het Paard van Troje binnen bij het selecteren van de curatoren voor de beeldententoonstelling Sonsbeek’16 in Arnhem en ging daarbij, willens en wetend, grotendeels voorbij aan haar eigen potentieel aan fantastische beeldende kunstenaars.
Het is de laatste 15 jaar een trend geworden om alleen nog maar "nuttige" kunst te financieren ten behoeve van welzijn, integratie, educatie, verbinding en nog veel meer van die mooie doelen, maar het blijft toch uiterst merkwaardig dat Nederlandse gemeentelijke en provinciale overheden zichzelf, cultureel gezien, tot een ontwikkelingsgebied verklaren en zich met een hele grote zak geld vrijwillig uitleveren aan de naïeve pretenties van de curatorengroep ruangrupa die verantwoordelijk is voor Sonsbeek'16 Transaction alsof er met de sociale interactie in ons homeland iets mis zou zijn en we allerlei maatschappelijke problemen via het podium van de kunst zouden kunnen oplossen. Wie had dit ooit kunnen voorzien? Alsof de Westerse kunst een groot misverstand is, de Verlichting nooit heeft plaats gevonden en DADA, FLUXUS, NUL, ZERO, COBRA, ARTE POVERA of MINIMAL, laat staan Duchamp en Beuys, nooit hebben bestaan.

Op verschroeide aarde groeien de mooiste bloemen. Dat er anno 2016 op de niet of nauwelijks gesubsidieerde kunstplekken in de stad Arnhem en de regio prachtige beeldende werken ontwikkeld en getoond blijven worden is enkel te danken aan de intrinsieke gedrevenheid en de persoonlijk gevoelde noodzaak van haar kunstenaars om de wereld met beelden te onderzoeken, vaak in weerwil van een uiterst karig inkomen. Helaas maken ook na de forse bezuinigingen in de cultuursector, nog veel te veel personen, die zelf niets produceren maar wel op de loonlijst staan, de dienst uit en bepalen grotendeels de agenda. Als je de beleidsplannen leest, beloven ook de komende culturele evenementen in de regio niet veel goeds (daarover later meer) en blijven de diverse overheden het enorme creatieve kapitaal aan autonome beeldende kunst, dat hen zomaar in de schoot lijkt geworpen, ernstig verwaarlozen.

Het wordt hoog tijd dat de uitvoerenden, dat zijn de beeldende kunstenaars zelf, weigeren om aan al die politiek correcte participatiekunst deel te nemen en daarmee een eerste stap te zetten om het terrein van de autonome beeldende kunst terug te veroveren. Ik zou daarbij willen refereren aan het boek van Maarten Doorman, getiteld "De navel van Daphne".