Media 1

Markt.

Marktkraam in Apeldoorn 29-09-2014.

De media maken ons voortdurend bewust van alle ellende in de wereld en schromen niet deze ellende zoveel mogelijk uit te vergroten. Dat is immers hun corebusiness. Deze morgen was ik op een markt in Apeldoorn. In een kraam met kleding voor moslimvrouwen - hoe vredig en tolerant kan het toch zijn in Nederland - maakte ik de hier bovenstaande foto. Daar is een reden voor. De associatie van deze volstrekt onschuldige presentatie van hoofddoekjes met de recente onthoofdingen zoals de media mij toonden noopten mij deze foto te maken. Het toont hoezeer ik beïnvloed ben door diezelfde media. Liever herinner ik mij al die prachtige mensen, van welke achtergrond dan ook, in mijn eigen lespraktijk.

Overheid en Kunst 5

Hoe wrang kan het zijn.

In Arnhem zijn recent in deze tijden van crisis twee nieuwe kostbare gebouwen gebouwd die faciliteiten moeten bieden voor de amateuristische kunstbeoefening. Zij staan voor een groot deel leeg. Er worden grote verliezen geleden, het cursusaanbod wordt afgebouwd en er worden werknemers ontslagen. Alsof het allemaal niets kost zijn er interim managers aangesteld die voor heel veel geld trachten te redden dat niet te redden is. Behoudens het ook in Arnhem toegenomen inzicht dat een gemeente binnen het kunstzinnige bereik slechts dient te faciliteren en beslist geen vaste banen meer moet aanbieden die de markt voor initiatiefrijke kunstenaars in hoge mate verstoren, kan niet ontkend worden dat de gemeente Arnhem vele miljoenen heeft verkwanseld aan de bouwmaffia in plaats van deze gelden direct te investeren in haar eigen creatieve kapitaal dat bestaat uit aan vele (jonge) kunstenaars in de stad. Wellicht kent ze haar eigen kapitaal niet. Liever laat ze opnieuw het gemeentemuseum voor vele miljoenen verbouwen om er de treurige werkjes van Jan Mankes te tonen.

In Oosterbeek dat deel uitmaakt van Renkum, een buurgemeente van Arnhem, heeft de gemeente het voornemen om een voormalige school af te breken waarin een twintigtal beeldende kunstenaars volledig ongesubsidieerd een atelier huren om er te werken, cursussen te geven, tentoon te stellen, open dagen te organiseren en met vele andere originele activiteiten invulling te geven aan het kunstbeleid in deze gemeente. Het was al een teken aan de wand dat de Gemeente Renkum de openingen van de tentoonstellingen van beeldende kunst in de galerij nabij de raadszaal in haar gemeentehuis in Oosterbeek niet meer van paar blokjes kaas en een paar glazen wijn wilde voorzien en het liefst de genodigden voor 17.00 uur de deur uit wilde hebben omdat het overuurtje voor de bode een veel te grote post op de begroting cultuur zou betekenen. Hoe kleinzielig kan het zijn. Zonder een enkele aankondiging en zonder dat de kunstenaars een alternatief is geboden lazen deze kunstenaars in de krant dat de gemeente het gebouw af wil breken om plaats te maken voor een paar villa’s. Met een dergelijk gemeentebestuur is het niet verwonderlijk dat er over enige jaren een Museum Veluwezoom voor vele miljoenen gerealiseerd gaat worden om permanent de uiterst schamele collectie van tweederangs werken van de Oosterbeekse School te tonen.

In Rotterdam blijven de meest prachtige gebouwen aan de horizon verschijnen. Het zijn werkelijk prachtige beelden. Zij belichamen de hoop, de toekomst, de innovatie, de openheid, de vrijheid en nog meer van die prachtige dingen. Het zijn slechts beelden. De gebouwen geven slechts onderdak aan de oude bedrijven die al langer in de stad aanwezig waren en bieden daarmee geen enkele garantie dat het nieuwe intellectuele en creatieve kapitaal na het afstuderen in de stad blijft en er een praktijk of een onderneming start.

Overheid en Kunst 4

Zonder geld geen kunst.

 

Ik hoorde Thé Lau het vorige week nog zeggen op de radio. Ik geef toe, dat ik voortdurend tegen dit ook voor mij heilige principe heb gezondigd. Was er in het verleden altijd nog wel een subsidie of fonds te vinden voor experimenteel beeldend werk om de kosten voor ontwikkeling en uitvoering van een installatie te vergoeden, die geldbronnen lijken op dit moment volledig verdwenen. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat er vele fantastische ideeën, concepten en plannen van vele kunstenaars met smart op uitvoering en presentatie wachten. In mijn stad zijn recent voor de amateuristische kunstbeoefening gigantische gebouwen neergezet en gaat het gemeentemuseum voor de zoveelste keer verbouwen. Het cliché van het stapelen van stenen is daarmee werkelijkheid geworden. Het complete middenveld, waaronder vele jonge talentvolle kunstenaars en ontwerpers, is geheel buiten beeld geraakt van de plaatselijke beleidsmakers die, onomkeerbaar, het unieke creatieve kapitaal in de stad verspillen. Maar ach, wat maakt het uit, wat niet gekend is, wordt ook niet gemist.

Overheid en Kunst 3

ArtEZ.

 

Ik woon in een stad met hoogstaande kunstopleidingen, die het enorme potentieel aan fantastische kunstenaars niet kent, zich daarover niet laat informeren door betrokkenen of kenners en nalaat om de continuïteit van plekken te faciliteren waar deze kunstenaars hun werk aan het publiek kunnen tonen. Dat is ernstig omdat aan lokale overheden steeds meer bevoegdheden worden toebedeeld. Liever organiseert zij een (meer)jaarlijks mode- of kunst- evenement met zogenaamde "internationale" namen. Het resultaat is al jaren negatief, zowel in financieel als in marketingtechnisch opzicht. Het is onwaarachtig, zelfs pervers, om de spaarzame kunstgelden te onthouden aan de eigen (jonge) kunstenaars door opnieuw een kansloos avontuur aan te gaan. Nota bene de SP wethouder van Cultuur stelde voor om een heus projectbureau op te richten voor toekomstige evenementen. Nu breekt echt mijn klomp. Een projectbureau is een doel in zichzelf en verkwanselt de schaarse kunstgelden aan de vele fte’s voor allerlei non-productieve betweters, curatoren en ander volk. Werkelijk onderscheidend ben je als je toont wat je bent. Dat doe je door je eigen (jonge) kunstenaars zoveel mogelijk te ondersteunen in hun ontwikkeling en presentatie om daarmee de hoop levend te houden uiteindelijk de wereld te veroveren. Misschien zouden er toch meer kunstenaars de politiek in moeten gaan.

Overheid en Kunst 2

Economie.

2014 boekomslag

 

Terwijl de nationale subsidiebronnen nagenoeg zijn opgedroogd en de verzamelaars het laten afweten doen de beeldende kunstenaars gewoon hun eigen ding en blijven hun werk gratis aanleveren op de markt. Zij kennen de uitspraak: “Zonder geld geen kunst” helemaal niet. Hoe doen ze dat toch, die kunstenaars? Terwijl iedere professional wordt gestuurd door het profijt blijven kunstenaars zelfs in deze tijden van crisis hun werk gratis aanleveren op de markt alsof het allemaal niets kost. Geheel onbedoeld helpen zij hiermee zelf de protesten vanuit de eigen cultuursector om zeep die uitschreeuwden dat het terugdraaien van de overheidssubsidies voor de kunsten zou leiden tot het einde van de beschaving. Ik heb het nieuwste boek “Economie” van professor Arnold Heertje er nog eens op nageslagen. Niet ieder kunstwerk dat je maakt hoeft direct te leiden tot een financiële transactie maar is in zichzelf waardevol genoeg om te voorzien in zowel de behoeften van de maker als de kijker. Geen nood dus. Als er geen markt is voor je werk dan wordt kunst gewoon een hobby of een liefhebberij. Daar is helemaal niets mis mee. In de wereld van de amateurs en de vrijwilligers gebeuren de mooiste dingen. Dan word je maar beroemd na je dood.



 

Overheid en Kunst 1

Roze Wolk.





Hoe kom je als gemeente op de kaart te staan en trek je internationale aandacht? Daarvoor zijn 3 potten verf voldoende waarmee de vluchtheuvels in de gemeente Wijchen binnen een enkele werkdag door een werknemer bij de plantsoenendienst per ongeluk roze zijn geschilderd. Om hetzelfde doel te bereiken kun je als gemeente voor vele miljoenen ook een projectbureau oprichten om grootschalige evenementen als modebiënnales en kunsttentoonstellingen te organiseren. Ondanks het feit dat in Arnhem deze manifestaties inmiddels in de vergetelheid zijn geraakt na in het verleden met een groot verlies te zijn afgesloten gaan de bestuurders gewoon op dezelfde voet voort. Hoeveel vertrouwen kun je hebben in bestuurders die niet eens in staat zijn om de troosteloze AKU- fontein en het vervuilde Golvenproject, die toch voor een belangrijk deel het imago van de creatieve stad Arnhem bepalen, door een medewerker van de plantsoenendienst schoon te laten spuiten?

Nutteloze dingen (2)

Paus.

Het ontbreken van nutteloze dingen, zoals de siervelgen van een auto, kan vanzelfsprekend ook gekoppeld worden aan nieuwe betekenissen. Dit werkt echter alleen bij grote aantallen. Een enkele siervelg die ontbreekt heeft louter als betekenis dat deze gewoon stuk is. Als er duizend siervelgen ontbreken ben je een aso en als er honderdduizend siervelgen ontbreken gaat de hier onderliggende afspraak gelden die al deze duizenden autobezitters met elkaar hebben gemaakt. Die afspraak houdt bijvoorbeeld in dat, nu de wereld in brand staat, we onze bekommernis over al die ellende laten zien door afstand te doen van die nutteloze siervelgen. Het maakt een daad van versobering zichtbaar. Het is een eerste, kleine stap.

Voor wie geen auto heeft kan voor alle andere nutteloze dingen te rade gaan bij Google afbeeldingen. Het bevreemdt mij, het schokt mij zelfs, dat daarbij de beeltenis van de Paus net iets te vaak voorbij komt. Blijkbaar mag in onze westerse cultuur alles van waarde genadeloos ter discussie gesteld worden voor zover ze niet onze vijandige culturen raken.     

Nutteloze dingen

Siervelgen.

Ventiel

Het is een onuitputtelijk thema. Ik schreef er al eerder over in deze blog. Over al die vooringenomenheden, fixaties, codes, normen, dogma’s en clichés die ons in het leven parten spelen. Ik geef het toe, het is eigenlijk een uiterst lullig voorbeeld. Ik beken dat mij een uiterst ongemakkelijk gevoel bekroop toen ik recent de banden van mijn auto moest vernieuwen en voor even de siervelgen verwijderd had. Rijden in de zomer met een auto zonder siervelgen is immers een regelrechte aanslag op het burgerlijke fatsoen. Het zit dus ook allemaal in mij. Ik behoor vanaf nu tot de klasse van de aso’s en de minvermogenden die zo’n 0,01 % van rijdend Nederland uitmaken. In de winter is het rijden zonder siervelgen geen enkel probleem. Dan communiceer je dat je behoort tot de welvarendste klasse die met winterbanden rijdt en zich een verdiende wintersportvakantie kan permitteren.

De auto, niet meer dan een stoel op wielen met een stuur, een motor en een dak om met een zekere snelheid van A naar B te komen en daarna weer van B naar A, is een bijzonder emotioneel geladen ding. De auto is passie, avontuur, vrijheid, styling, maat, vermogen, status en nog heel veel meer. Ik besef dat de auto een miljardenindustrie vertegenwoordigt. De siervelgen gaan minstens voor vele miljoenen. Zelf rijd ik in een donkergrijze Citroen C5 Break uit 2003. Een model dat volgens de kenners geen toonbeeld van topdesign is, maar nu ik er nog eens goed naar kijk ziet mijn auto er zonder die siervelgen eigenlijk veel beter uit. Siervelgen, die komen er bij mij niet meer op. Het zijn nutteloze dingen.

Kunst is niet moeilijk

 Een Tentoonstelling.

 

Isa Genzken, Basic Research 1990. 

Afgelopen weekend ben ik naar het MKK (Museum Kurhaus Kleve) geweest en heb ik de tentoonstelling met de nogal ingewikkelde titel Basic Notes on the Research Collection bezocht. Tot mijn verrassing trof ik in deze tentoonstelling een aantal werken aan van kunstenaars aan die naadloos zouden passen in mijn nog uit te geven overzicht met Recepten voor het maken van mooie kunstwerken. Deze recepten zijn gebaseerd op het vooraleerst volgen van een beperkt aantal strenge regels t.a.v. de concrete beeldende handelingen en het daarbij uitschakelen van allerlei “moeilijke” gedachten waarna zoveel mogelijk de teugels gevierd mogen worden. Ik noem het werk van Jack Pierson, Yves Zurstrassen, Andreas Slominski, Thomas Kühnapfel en vooral niet te vergeten K.O. (Karl Otto) Götz. Kunst maken kan eigenlijk iedereen. Het is een fantastische hobby.

Het aardige van beeldende kunst tentoonstellingen is dat een aantal werken zich altijd onttrekt aan de een of andere conclusie. Dat is in deze tentoonstelling niet anders. Alles dat ik hierboven beweerd heb gaat voor minstens een kunstenaar niet op: Franz Gertsch, al weer ver in de 80, met zijn prachtige schilderingen van de seizoenen.

Museumbezoek

Quadriennale.

Vorige week bezocht ik met mijn geliefden de tentoonstelling Quadriennale in Düsseldorf. Na eerst twee werkelijk prachtige installaties van Olafur Eliasson gezien te hebben in K20 Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen reden we in een luxe Mercedesbusje met geblindeerde ramen (bij de toegangsprijs inbegrepen) naar K21 om de tentoonstelling Unter der Erde- Von Kafka bis Kippenberger te bezoeken. We hebben de veel te vroeg overleden Martin Kippenberger erg hoog zitten, helaas is de opnieuw getoonde groteske installatie Tiefes Kehlchen uit 1991 een waar wangedrocht zonder enige zeggingskracht. Je ziet het vaker (onder andere bij Kounellis, Serra, Beuys) dat het oorspronkelijke werk aan waarachtigheid inboet als te veel anderen dan de kunstenaar zelf zich er mee gaan bemoeien door het voorfinancieren daarvan. Op de bovenste verdieping van K21 is het project van Tomas Saraceno – in orbit- te zien. Een waanzinnig project om voor even te ontsnappen aan het (onder) aardse. Helaas was het project niet toegankelijk. Hier en daar lagen tussen de gigantische bollen en staalnetten enkele witte lapjes. Dat hadden we liever niet willen zien. Dat maakt zo’n groots project toch een beetje zielig.

Op hetzelfde moment vond er ook een tentoonstelling plaats in de Kunsthalle Düsseldorf, Smart New World geheten, die georganiseerd is door het INS (International Necronautical Society). Een tentoonstelling die uitermate relevant is voor het tijdsgewricht waarin wij leven. Dat is het leven in netwerken. Je moet behoorlijk wat intellectuele kracht investeren om je deze thematiek toe te eigenen. Willen we dat eigenlijk allemaal wel weten en kunst zien die niet voldoet aan het fun & entertainment principe?